به گزارش شهرآرانیوز؛ ایالات متحده آمریکا پس از ماهها اعمال محدودیت بر صادرات نفت ایران از طریق دریا، اکنون تمرکز خود را معطوف به مسدودسازی مسیرهای زمینی و تجاری کشور کرده است. تشکیل کارگروه امنیتی-اقتصادی «دروازه آهنین» با مأموریت ویژه نظارت سختگیرانه بر مرزهای خشکی و حوزه دریای خزر، نشان میدهد که دامنه محاصره اقتصادی از حوزه نفت فراتر رفته و شبکه تأمین کالا، مواد اولیه و تجهیزات استراتژیک ایران را هدف گرفته است.
بررسیهای خبرگزاری رویترز نشان میدهد که شبکه وارداتی مورد اشاره از سه مسیر اصلی استفاده میکند: مسیر نخست، انتقال کالا با کشتیهای باری از روسیه و از طریق دریای خزر است؛ مسیر دوم، جابهجایی زمینی تجهیزات با کامیون از کشورهای آسیای مرکزی؛ مسیر سوم، استفاده از هواپیماهای باری با مبدأ چین.
این مسیرها از منظر تجارت خارجی ایران اهمیت ویژهای دارند؛ زیرا نشان میدهند که اعمال محدودیت بر مسیرهای دریایی جنوب کشور الزاما به توقف کامل واردات منجر نمیشود. شبکههای تجاری میتوانند با بهرهگیری از مسیرهای جایگزین، بخشی از نیازهای کشور را تأمین کنند.
در این میان، مرزهای زمینی خراسان رضوی با کشورهای آسیای مرکزی اهمیت فزایندهای پیدا کردهاند. این مسیرها که در شرایط عادی بخشی از شبکه حملونقل و تجارت منطقهای ایران را تشکیل میدهند، در محاسبات امنیتی ایالات متحده نیز مورد توجه قرار گرفتهاند. اکنون این سؤال به وجود میآید که چقدر آمریکا در واقعیت میتواند مرزهای زمینی ایران و بهویژه مرزهای تجاری خراسان رضوی را در عمل محدود کند؟
مسیرهای تجاری استان، پیوندی که قطع نمیشود
رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی در گفتوگو با شهرآرا با بیان اینکه در سالهای اخیر، کشور افغانستان سهمی ۵۰ درصدی از صادرات استان داشته است، گفت: روابط ایران و خراسان رضوی با کشور همسایه شرقی بهطور دوجانبه بوده و هر دو کشور در امور تجاری به همکاری یکدیگر نیاز دارند. در همین راستا باید اشاره کرد که بخش درخور توجهی از کالاهای موردنیاز این کشور بهویژه در حوزه مواد غذایی از ایران تأمین میشود.
کاظم شیردل افزود: همچنین اختلافاتی که بین پاکستان و افغانستان به وجود آمده، سبب شده تا این کشور به دنبال تنوعبخشی بیشتر به حوزه تجارت خود باشد. همین مسئله سبب شده تا کشور افغانستان توسعه تجارت با ایران را در دستورکار خود قرار دهد. وی ادامه داد: مبادلات ایران و افغانستان فقط به صادرات محدود نیست و بخش درخورتوجهی از فعالیت اقتصادی در شهرهای مرزی و بازارهای محلی در جریان است، بنابراین هرگونه فشار خارجی برای محدودکردن این مبادلات علاوهبر اقتصاد ایران، منافع بازرگانان و فعالان اقتصادی کشور همسایه را نیز مورد تأثیر قرار میدهد.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی درخصوص تجارت با کشورهای آسیا میانه هم گفت: هرچند به دلیل محدودیتهایی که کشور ترکمنستان برای پروازهای ایران اعمال کرده، درحوزه رفتوآمدهای هوایی دچار مشکلاتی شدهایم، با این حال باید در نظر گرفت که این کشور به دلیل شرایط جغرافیایی که دارد، برای تأمین کالاهایش به تجارت با ما نیاز دارد و نمیتواند مبادلات اقتصادی خودش را با ایران قطع کند. به عنوان مثال ترکمنستان کالاهایی وارداتیاش از ترکیه را از مسیر ایران تأمین میکند. مسیرهای جایگزین هم هزینه بیشتری دارند. این مسئله نشان میدهد که ترکمنها هم مایل نیستند که روابط اقتصادی خودشان با ایران را بهشدت محدود کنند.
شیردل درباره سایر کشورهای آسیای میانه هم گفت: قزاقستان از طریق مسیر ریلی ترکمنستان به شبکه حملونقل ایران متصل شده است. این مسیر حیاتی به محمولههای قزاقستانی اجازه میدهد تا به بنادر خلیج فارس و دریای عمان رسیده و از آنجا از طریق آبهای آزاد روانه بازارهای جنوب آسیا و سایر نقاط جهان شوند. ازبکستان نیز حجم عظیمی از کالاهای ترانزیتی خود را از طریق خاک ایران جابهجا میکند. تاجیکستان با همکاری ایران و افغانستان در حال توسعه مسیر ترانزیتی از خراسان رضوی است.
شیردل با بیان اینکه ممکن است آمریکا با فشار به کشورهای آسیای میانه بخواهد هزینه تجارت با ایران را برای آنها افزایش دهد، گفت: این مسئله ممکن است، سبب شود تا آنها بخواهند اقداماتی انجام دهند که این فشارها بر آنها کاسته شود. اما این بهمنزله قطع روابط تجاری آنها با ما نیست. البته در اینجا مسئولان ما باید با اتخاد افزایش تأمل با کشورهای آسیای میانه بسترهای تداوم تجارت روان با آنها را فراهم کنند.
آمریکا در محدودسازی تجارت ایران ناکام میماند
نایبرئیس کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق ایران با بیان اینکه درحالحاضر مرزهای کشور باز است و جریان صادرات و واردات ادامه دارد، افزود: محاصره اقتصادی با هدف جلوگیری از صادرات و واردات ایران نه امکانپذیر است و نه تاکنون محقق شده است. بهنظر میرسد آنچه درباره محاصره مطرح میشود، بیشتر ناظر بر محدودیتهای تسلیحاتی و نظامی است و ارتباط مستقیمی با مبادلات اقتصادی ندارد.
صدرالدین نیاورانی با اشاره به پیوندهای تجاری ایران با کشورهای همسایه، اظهار کرد: در سالهای گذشته، بهواسطه سیاستهای اقتصادی و تجاری، وابستگیهای متقابلی میان ایران و برخی کشورهای همسایه شکل گرفته است. این کشورها به محصولات ایرانی نیاز دارند و از نظر قیمت و کیفیت نیز بهسادگی نمیتوانند جایگزینی برای آنها پیدا کنند. همین وابستگیهای تجاری، مانعی در برابر تلاش برای قطع ارتباط اقتصادی ایران با منطقه است.
او در ارزیابی احتمال موفقیت اقدامات نظامی آمریکا نیز گفت: بیش از ۴ دهه است که محدودیتها و فشارهای نظامی علیه ایران اعمال میشود و در مقاطعی نیز این فشارها به مرزهای کشور نزدیکتر شده است. در جنگ اخیر هم طرف مقابل از هیچ اقدامی علیه ملت ایران کوتاهی نکرد، اما نتیجه نشان داد که ایران همچنان از اقتدار نظامی برخوردار است و پیروزیهای بزرگی بهدست آورده است.
نایبرئیس کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق ایران با اشاره به ابعاد کمتر روایتشده جنگ اخیر، افزود: حماسهها و اتفاقات بزرگی در این دوره رقم خورده که هنوز فرصت بازگویی همه آنها فراهم نشده است، اما در آینده روایت خواهند شد و در حافظه تاریخی ملت ایران باقی خواهند ماند.
نیاورانی در ادامه، درباره احتمال استفاده آمریکا از طرح محاصره برای رصد تجارت خارجی ایران و محدودکردن مبادلات مالی بازرگانان، گفت: آمریکا از هر مسیری که بتواند برای ضربهزدن به اقتصاد ایران استفاده میکند. جلوگیری از جابهجایی پول بازرگانان و محدودکردن جریان مالی تجارت خارجی نیز بخشی از همین تلاشهاست، اما اطمینان دارم که در این مسیر موفق نخواهند شد.
